PSYCHOTHERAPEUTISCHE-GROEIGROEP


Inleiding

Hieronder wordt geprobeerd duidelijk te maken tot wie een dergelijke groep zich richt en op welke manier er gewerkt wordt met symptomen en klachten.

Ontstaan van symptomen en klachten

Ieder mens heeft in zichzelf de mogelijkheid naar gezondheid en levensbekwaamheid te groeien.

Dit zelfwordingsproces kan echter geblokkeerd geraken. Al te vaak denkt men hierbij alleen aan éénmalige sterke gebeurtenissen (trauma’s), maar van minstens evenveel belang zijn het gemis aan passende antwoorden op fundamentele levensbehoeften (voeding, steun, bescherming, veiligheid, begrenzing).
Ook gebeurt dit wanneer men een deel van zichzelf toont (gevoel, verlangen, behoefte) en wanneer de omgeving daar negatief op reageert (onverschilligheid, afwijzing, bestraffing).

Op deze manier kan de basis gelegd zijn van symptomen of levensmoeilijkheden.

Werken met symptomen en klachten…

In het geheugen of in het onbewuste leven deze pijnlijke, negatieve ervaringen verder. Maar ook het lichaam bezit informatie die verwijst naar dit onderdrukken, negeren of verwaarlozen van belangrijke emoties of behoeften.

Lichaamssignalen kunnen dus gebruikt worden als wegwijzer naar de plaatsen, personen of gebeurtenissen die van belang zijn rond niet verwerkte pijn.

… in een psychotherapeutische groeigroep

Binnen een veilige therapiegroep kan de energie, de eigen vitaliteit die gecamoufleerd zit in spanningen, symptomen of zogenaamd onverklaarbare pijn tot expressie komen.

Hiervoor wordt vertrokken van volgende vragen:
– waarop bots ik in de realiteit,
– waarop bots ik in relaties,
– waarop bots ik in een groep,
– waarop bots ik in mijn lichaam.

De groep is onmisbaar omdat rolfiguren daarbij kunnen helpen het probleem zichtbaar te maken en uit te diepen.

Dikwijls komt men zo terecht bij traumatische gebeurtenissen of ervaringen uit de kinderjaren waarbij de pijn, de angst of het verdriet op dat ogenblik niet kon of mocht gevoeld worden. In plaats van deze gevoelens opnieuw te onderdrukken, kunnen ze nu getoond worden. Vaak ook stoot men op behoeften als nood aan steun, nood aan bescherming, nood aan respect en goedkeuring, die nu wel uitgedrukt en doorleefd kunnen worden.
Maar het uitdrukken en tonen van gevoelens kan maar heilzaam zijn als anderen het kunnen zien. Ook hiervoor is de groep dus onmisbaar.

Met behulp van ideaalfiguren (rolspelers uit de groep die evenwel zelf nooit enig initiatief mogen nemen) kan dan een nieuwe ervaring op symbolisch niveau worden opgebouwd.
Een juist geconstrueerde symbolische situatie kan immers gevoelsmatig even reëel zijn voor de persoon en een even groot impact hebben op zijn leven als de oorspronkelijke ervaring.

Op die manier kan het emotionele spoor van negatieve ervaringen grondig in positieve zin gewijzigd worden en komt er terug aansluiting met de eigen levenskracht die toelaat de mogelijkheden van het leven beter te benutten en opnieuw verbinding te krijgen met de zin van het leven.

Deze therapie is gebaseerd op de psychoanalytische theorieën, maar maakt niet alleen gebruik van het woord, maar ook en vooral van lichaamssignalen. De therapeut ‘behandelt’ niet echt, hij schept de voorwaarden en het kader waarbinnen iedereen zelf aan zijn eigen, individuele groei kan werken.

Het gaat dus in wezen om een individuele therapie die toch het beste in groep gebeurt.

De theoretische onderbouw voor deze therapie is de volgende.
Er wordt vanuit gegaan dat in de loop van het leven de zelfrealisatie geblokkeerd werd, dat iemand dus vastliep in zijn groeiproces als persoon.

Dat gebeurde omdat een basisbehoefte van de mens, zoals nood aan steun, niet of onvoldoende bevredigd werd. Dit gemis houdt een stuk van de energie vast dat anders gebruikt kan worden om als persoon te groeien. Daardoor wordt iemand niet helemaal diegene die hij of zij had kunnen worden. Dit geldt ook wanneer de persoon in kwestie zich met zijn verstand over de moeilijkheid lijkt heen gezet te hebben en ogenschijnlijk geslaagd is in het leven. We kunnen deze blokkering van energie met een voorbeeld uit een andere context verduidelijken. Hoe dikwijls gebeurt het niet dat we in ons geheugen iets zoeken en niet vinden? Soms besluiten we dat zoeken op te geven, en wat blijkt: enige tijd later vinden we toch wat we zochten, alsof intussen toch onbewust energie gestopt bleef in dat zoekwerk, zelfs al hadden we beslist dat niet meer te doen.

De behoefte, het verlangen kan genegeerd geweest zijn ofwel te groot geweest zijn om een antwoord te kunnen krijgen, omdat de omgeving, d.w.z. meestal de ouders, ook niet almachtig zijn en dus altijd maar een beperkt antwoord kunnen geven. Nochtans, een kind kan dit niet zien en dus verwacht het steeds een volledig, een perfect antwoord.
Bovendien groeit niemand op in ideale levensomstandigheden. Dit laatste betekent ipso facto dat deze therapievorm iedereen, d.w.z. met of zonder symptomen, kan helpen groeien in zijn mens-zijn.

Iemand geraakt een stuk van zijn levensenergie kwijt. Dit kan tot uiting komen in symptomen. Depressie is hiervan het klassieke voorbeeld. Soms zijn er ogenschijnlijk geen symptomen, althans niet in een eerste tijd. Men heeft zich aangepast. Maar een klein incident, een kleine afwijzing in het dagelijks leven kan de oude wonde weer open maken.
Mensen begrijpen dan niet waarom ze zichzelf heftiger voelen lijden dan zogezegd nodig is, of waarom symptomen ontstaan.

In deze therapie wordt niet zozeer gezocht naar directe oplossingen voor problemen, maar wordt gezocht waar en hoe aansluiting gevonden kan worden bij de levenskracht van de cliënt, die nu misschien geblokkeerd is in een symptoom. Er wordt dus geblokkeerde energie gezocht omdat deze energie een wegwijzer kan zijn naar vroegere ervaringen, die het echte zelf geblokkeerd hebben. Getracht zal worden de blokkerende kracht van deze negatieve ervaringen op te heffen door een bevredigend antwoord te creëren op de onderliggende behoefte, het onderliggend verlangen, zodat dit antwoord de kracht van een tegengif krijgt.

Het eigen lichaam en de groepsleden kunnen hierbij helpen. We zullen hun aandeel daarin proberen te verduidelijken.

De groepsleden hebben een dubbele taak.
Wanneer de cliënt begint te vertellen over zijn moeilijkheden, vertelt hij vaak herinneringen of maakt hij melding van tegenstrijdige gedachten en verlangens die in hem leven. De therapeut kan hem uitnodigen groepsleden aan te duiden om figuren uit deze herinneringen of de verschillende gedachten die hij heeft, te verpersoonlijken.
Op deze manier helpt de therapeut de cliënt op de eerste plaats om buiten zichzelf een constructie te maken van wat er zich binnen in hem afspeelt, zodat hij dit alles kan bekijken, letterlijk vanuit een andere optiek. Bovendien kunnen steungevende figuren gevraagd worden die hem helpen deze, soms pijnlijke, realiteit onder ogen te zien.

Alvorens nog verder in te gaan op de rol van de groepsleden, belichten we eerst even hoe het lichaam kan helpen.

Er bestaat zoiets als een lichaamsherinnering. We kunnen ons allemaal bepaalde smaken, bepaalde geuren, de zon op onze huid, jeuk etc. herinneren. Dit herinneren is niet een verstandelijk herinneren, maar een lichamelijk opnieuw voelen. Zo kan het lichaam herinneringen bewaard hebben aan emotionele gebeurtenissen uit een tijd dat onze woordenschat nog onvoldoende ontwikkeld was om deze herinneringen intellectueel – dus in het geheugen – te bewaren.

Het lichaam zendt hierover regelmatig signalen uit. We kunnen deze signalen bekijken als bondgenoten in plaats van als weg-te-werken-symptomen. Het lichaam gebruikt wel een geheimtaal, d.w.z. een taal die niet meteen voor het verstand duidelijk is. Dat betekent dat de lichamelijke symptomen niet worden begrepen. De klachten zijn (tenminste voor het verstand) ‘onbegrijpelijk’. Eén voorbeeld daarvan: veelvuldig treden vaginale klachten op jaren na incestervaringen die men, ogenschijnlijk althans, zowel verstandelijk als emotioneel goed verwerkt lijkt te hebben..
Ook tijdens de therapiezittingen stuurt het lichaam spontaan signalen uit. Terwijl de cliënt vertelt, maakt hij lichaamsbewegingen, heeft hij lichaamsgewaarwordingen. De therapeut probeert deze signalen op te vangen en onder de aandacht van de cliënt te brengen. De therapeut kan ook oefeningen voorstellen om dichterbij de betekenis van een aantal lichaamsgewaarwordingen te komen.

Nadat deze gevonden is, nadat geblokkeerde energie losgemaakt is, dient deze ook tot uitdrukking gebracht te worden om zo de zelfrealisatie die het uiteindelijke doel is van de therapie, te bevorderen. Daarom heet het ook een ‘groei’groep. Nieuwe betekenissen, teruggevonden energie kunnen tot uiting worden gebracht in actie; dat wil zeggen door het uitvoeren van bewegingen, door het zoeken van een juiste houding enz… . Deze actie kan overgaan in interactie met anderen. Hier begint de tweede mogelijke taak van de groepsleden. Iemand kan gevraagd worden om bijvoorbeeld de rol van een positieve, een accepterende figuur ook lichamelijk tot uiting te brengen in houding of een gebaar. Zo wordt wat ooit door interactie met anderen reëel fout liep, op een symbolische manier maar ook in interactie met anderen, hersteld.

Een betere zelfrealisatie blijft het uiteindelijke doel. Zelfrealisatie gebeurt altijd en zeker in het prille begin van het leven, in relatie met de anderen. Wanneer we blijven zoeken naar de oorspronkelijke context van de gevonden energie of behoefte, komen we vanzelf bij de relatie met de ouderfiguren, tot onuitgedrukte emoties of tot de expressie van een nood die in die relatie onvoldoende bevredigd werd; nogmaals, gewoon omdat het toen niet anders kon.

In de therapiesetting kan een groepslid de rol op zich nemen van een symbolische figuur, een ideale vader, een ideale moeder, die precies de nood zouden aangevoeld hebben en hier haarscherp juist op gereageerd zouden hebben. De cliënt kan deze situatie boetseren tot hij voelt dat hij het antwoord bereikt dat precies past op de behoefte waarmee hij was blijven zitten.
Op het eerste gezicht merkwaardig is dat deze symbolische constructies op die behoeftes minstens hetzelfde effect hebben als de realiteit. Dit wordt evenwel begrijpelijk als we bedenken dat op deze manier een ervaringsvraag een ervaringsantwoord heeft gekregen.

Deze nieuwe ervaring zorgt ervoor dat er een neutralisatie optreedt van het oude programma, van ‘het oude patroon’ waarmee de persoon tot op vandaag door het leven trok. Dat oude programma, dat oude verlangen, dat nog nooit een bevredigend antwoord had gekregen, bleef dit antwoord in het reële leven zoeken, waar niemand nog in staat was het te geven. Daardoor vertroebelde het de relatie met zichzelf en met de anderen.

Nogmaals: een dergelijke therapie kan alleen in een groep gebeuren. Maar dan wel in een therapeutische groep, d.w.z. in een groep waarin een veilig en aanvaardend klimaat moet bestaan zodat daar het broze stuk van iedere persoon geen kritiek maar aanvaarding ontmoet. In de therapiegroep werkt ieder groepslid aan zijn eigen leven. De groepsleden zijn ook voor elkaar ter beschikking om een rol op te nemen, maar de rollenspelers krijgen, in tegenstelling tot in andere therapievormen, geen toelating om zelf hun rol in te vullen. Ze dienen precies te doen, precies te zeggen wat de cliënt van hen verwacht, zodat deze op die manier het effect ervan op zichzelf kan nagaan en zo kan zoeken naar wat hij precies nodig heeft om de oude pijn te verzorgen. Uiteraard heeft elke groepsdeelnemer de individuele vrijheid om een bepaalde rol niet op te nemen wanneer deze voor hem emotioneel te moeilijk zou zijn omdat ze zijn eigen probleem misschien te dicht benadert. Toch vormt dit meestal geen probleem omdat steeds duidelijk het verschil gemaakt wordt tussen het realiteitsniveau en het symbolisch niveau.

Wat hier kort geschetst werd, heeft meestal vele therapiesessies nodig om volledig doorgewekt te zijn. Bovendien dient in een laatste therapiefase nog nadrukkelijker de link met de huidige realiteit gelegd te worden.

Groepstherapie: praktische inlichtingen

De groepstherapie vindt plaats op zaterdagen, ongeveer één keer per maand, en duurt van 09.00 uur tot ongeveer 17.30 uur. Data worden zeker zes maanden vooraf vastgelegd. Er zijn korte koffiepauzes en een korte lunchpauze.

Wie intekent om groepstherapie te volgen, krijgt het recht om deel te nemen aan vijf opeenvolgende groepstherapiesessies en aanvaardt de plicht om er een actieve inbreng te doen van eigen problemen.
Wie beurten overslaat, kan die niet achteraf recupereren: m.a.w. wie afwezig is, verliest die beurt zonder inhalen en zonder terugbetaling.
Die regel moet de groepsveiligheid waarborgen.

Betaling van de volledige prijs voor vijf deelnames geldt als inschrijvingsbewijs: niemand wordt toegelaten die nog niet de volledige som heeft betaald.
Een tweede regel om de groepsveiligheid te waarborgen: alles wat in de groep gebeurt, valt strikt onder het beroepsgeheim. Elk lid van de groep heeft m.a.w. een beroepsgeheim en dient het te respecteren. Wat er gezegd of gedaan is, wordt dus onder geen enkele voorwaarde opgerakeld tijdens de pauzes of nadien.
Een derde regel: men kan niet zomaar inschrijven voor de groepstherapie. Er is steeds voorafgaand een therapiesessie met Mevr. M. Van de Maele nodig om te evalueren in hoeverre de cliënt baat zou kunnen hebben bij een groepstherapie voor het probleem waaraan die cliënt wil werken.

Groepstherapie: eerstvolgende data, plaats en betalingsvoorwaarden

Data:
2018

2019

Plaats: Katholieke Hogeschool Vives Zuid – Wilgenstraat 32, 8800 Roeselare;

Betaling: ereloon voor vijf opeenvolgende deelnames, vooraf te betalen: €625,- op rekeningnummer BE07 2850 3666 9766 (vzw Relatie Academie)

Kledij: gemakkelijk zittende kleding en trainings- of sportschoenen.

© Mevr. M. Van de Maele van V.Z.W. Relatie-Academie - Rekeningnummer BE07 2850 3666 9766 - Privacyverklaring - Webontwikkeling door COPIXA